Mời bạn đọc xem chi tiết tại: Thảo Hiền, Báo Pháp luật, Pháp lý nhìn từ nghi vấn minh bạch thông tin dự án “Nuôi em”, https://plo.vn/phap-ly-nhin-tu-nghi-van-minh-bach-thong-tin-du-an-nuoi-em-post885577.html?fbclid=IwVERDUARuIVhleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZAwzNTA2ODU1MzE3MjgAAR6JtgJEiBoUrp8KHNyDuJZxbM2K97Vjm6gkR5ld5cnYxwwx1Df2Wmrph8Pt1A_aem_krfL6OB7Hr5HYHkLTtdccw, truy cập ngày 11/5/2026
Nêu quan điểm về vụ việc, ThS-LS Đặng Trần Kha cho biết trên thực tế, dự án “Nuôi Em” hoạt động với quy mô lớn, kéo dài nhiều năm và không xác định thời điểm kết thúc.
Với đặc điểm này, dự án được xem là tổ chức thực hiện vận động, tiếp nhận và phân phối đóng góp tự nguyện theo mô hình tương tự một quỹ từ thiện.
Theo điểm e khoản 1 Điều 2 và điểm a khoản 1 Điều 9 Nghị định 93/2021, tổ chức thực hiện vận động từ thiện phải mở một tài khoản riêng tại Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng thương mại theo từng cuộc vận động để tiếp nhận và quản lý toàn bộ tiền đóng góp tự nguyện trong thời gian tiếp nhận.
Do đó, việc dự án sử dụng tài khoản cá nhân để nhận tiền là chưa phù hợp với quy định, đồng thời tiềm ẩn rủi ro, dễ dẫn đến tiêu cực trong hoạt động thu – chi và quản lý nguồn đóng góp.
Ngoài ra, khoản 2 Điều 17 Nghị định 93/2021 quy định: “Cá nhân mở tài khoản riêng tại ngân hàng thương mại theo từng cuộc vận động để tiếp nhận, quản lý toàn bộ tiền đóng góp tự nguyện… Cá nhân không được tiếp nhận thêm các khoản đóng góp tự nguyện sau khi kết thúc thời gian tiếp nhận đã cam kết và có trách nhiệm thông báo đến nơi mở tài khoản về việc dừng tiếp nhận”.
Từ các quy định nêu trên, có thể thấy pháp luật chỉ cho phép cá nhân mở tài khoản theo từng cuộc vận động, phải xác định rõ thời gian tiếp nhận và minh bạch trong quá trình quản lý. Sau khi kết thúc thời gian tiếp nhận của mỗi cuộc vận động, cá nhân phải dừng nhận đóng góp và thông báo cho nơi mở tài khoản.
Như vậy, pháp luật không cho phép cá nhân duy trì liên tục một tài khoản cá nhân để vận động và tiếp nhận tiền từ thiện trong thời gian dài, nhất là với hoạt động có quy mô lớn và kéo dài nhiều năm, vì dễ dẫn đến rủi ro, ảnh hưởng đến hoạt động thiện nguyện.
Về lâu dài, nếu hoạt động thiện nguyện mang tính ổn định và thường xuyên, việc thành lập quỹ xã hội, quỹ từ thiện theo đúng quy định pháp luật sẽ giúp bảo đảm minh bạch, kiểm soát nguồn tiền và tránh các rủi ro pháp lý phát sinh.
ThS-LS Đặng Trần Kha cũng cho biết theo Điều 5 Nghị định 93/2021, các hành vi bị nghiêm cấm, gồm: báo cáo, cung cấp thông tin không đúng sự thật; chiếm đoạt; phân phối, sử dụng sai mục đích, không đúng thời gian phân phối, không đúng đối tượng được hỗ trợ từ nguồn đóng góp tự nguyện hoặc có hành vi trục lợi.
Do đó, nếu cá nhân sử dụng tài khoản cá nhân để vận hành dự án nhưng không công bố kịp thời số liệu thu – chi và có các hành vi thuộc nhóm bị cấm nêu trên thì tùy mức độ vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy kết quả xác minh của cơ quan chức năng mà có thể xem xét xử lý về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, tương ứng với Điều 174 hoặc Điều 175 Bộ luật Hình sự.
Hoàng Hoa Trung – người sáng lập dự án Nuôi Em và các em nhỏ
Không đúng phạm vi điều chỉnh của Nghị định 93/2021
Việc viện dẫn Nghị định 93/2021 để điều chỉnh hoạt động của dự án “Nuôi Em” là không đúng về phạm vi điều chỉnh.
Tinh thần của Nghị định 93/2021 hướng đến các hoạt động thiện nguyện mang tính cấp bách, khẩn cấp; nếu kéo dài thì chủ yếu trong trường hợp hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo.
Điều 1 Nghị định 93/2021 quy định phạm vi điều chỉnh chỉ bao gồm việc vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng đóng góp tự nguyện để hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, sự cố hoặc hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo.
Điều 3 của Nghị định này cũng giải thích rõ các khái niệm này. Danh mục các loại “sự cố, thiên tai” được dẫn chiếu từ khoản 1 Điều 3 Nghị định 30/2017, trong đó liệt kê cụ thể những tình huống như bão lũ, cháy nổ lớn, sập công trình, tai nạn đặc biệt nghiêm trọng…
Từ các quy định trên, có thể thấy việc viện dẫn Nghị định 93/2021 để điều chỉnh hoạt động của dự án “Nuôi Em” là không phù hợp về phạm vi và đối tượng điều chỉnh. Nghị định này được xây dựng để áp dụng trong các tình huống mang tính cấp thiết, đòi hỏi hỗ trợ kịp thời.
Dự án “Nuôi Em” có thể xuất phát từ mục đích nhân văn, đáng khích lệ. Tuy nhiên, hoạt động vẫn phải tuân thủ đúng quy định pháp luật và đúng phạm vi của văn bản được viện dẫn, không thể sử dụng Nghị định 93/2021 một cách tùy tiện hoặc nhằm đối phó. ThS-LS Đặng Trần Kha, Đoàn Luật sư TP.HCM